Polish refugees in East Africa: a story of hope and human solidarity

Polish refugees in East Africa: a story of hope and human solidarity

Professor Rafał Pankowski – Lecture, 17 October, 5pm. PUNO Lecture theatre (this is an in-person event). Part of the Twentieth Century Polish History Seminar.

The history of Polish refugees in World War II is a story of multiple, overlapping displacements, shaped by shifting alliances, imperial infrastructures, and humanitarian responses. One of the most remarkable, yet less widely known, chapters of Polish wartime displacement unfolded in Africa. Between 1942 and 1952, more than 18,000 Polish refugees – mostly women and children evacuated from the USSR – were resettled in British colonies in East and Central Africa, including two sites in Uganda (Nyabyeya and Koja).

The challenges included tropical diseases, isolation, and cultural dislocation. The historical episode provides a crucial lens for understanding both the structural challenges and transformative possibilities of refugee reception.

The refugee experience (exile) is a shared human condition: today’s hosts may be tomorrow’s displaced. By centering this relational understanding, the historical narrative encourages solidarity with refugees both in Europe and globally by drawing on the shared history of displacement.

Professor Rafał Pankowski is a sociologist of culture and political scientist, Professor at Collegium Civitas in Warsaw, Poland, a Rotary Peace Fellow at Makerere University (Kampala, Uganda). He is a co-founder of the ‘Never Again’ Association. Author of ‘The Populist Radical Right in Poland’ (Routledge 2010), among other publications.

VIII Międzynarodowa Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa PUNO już za nami

VIII Międzynarodowa Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa PUNO już za nami

W dniach 26–28 czerwca 2026 roku odbyła się VIII Międzynarodowa Interdyscyplinarna Konferencja Naukowa Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie pt. „Wielowymiarowe funkcjonowanie człowieka w warunkach transformacji do epoki sztucznej inteligencji (SI)”.

Tegoroczna edycja Konferencji Czerwcowej PUNO zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin i środowisk akademickich. Obrady prowadzone były w języku polskim i angielskim, a bogaty program obejmował około 130 wystąpień, realizowanych w ciągu trzech dni konferencji w formie hybrydowej.

Konferencja stanowiła przestrzeń interdyscyplinarnej refleksji nad zmianami, jakie rozwój sztucznej inteligencji wprowadza w funkcjonowaniu człowieka. Punktem wyjścia tegorocznej edycji była m.in. koncepcja społeczeństwa spektaklu Guya Deborda oraz pytanie o to, w jaki sposób kolejne generacje mediów, technologii cyfrowych i systemów sztucznej inteligencji wpływają na ludzkie poznanie, percepcję świata, relacje społeczne i procesy edukacyjne.

Zakres tematyczny konferencji był szeroki i obejmował zagadnienia z obszaru psychologii, pedagogiki, edukacji, prawa, etyki, mediów i komunikacji, kultury i sztuki, zdrowia psychicznego oraz społecznych konsekwencji rozwoju nowych technologii.

Wśród podejmowanych tematów znalazły się m.in. wpływ SI na pamięć, uwagę i kreatywność, przeciążenie poznawcze, relacje człowieka z systemami generatywnej sztucznej inteligencji, wykorzystanie SI w edukacji i ochronie zdrowia, zagrożenia związane z deepfake’ami i dezinformacją, prawa człowieka w środowisku cyfrowym, algorytmiczna dyskryminacja, a także przemiany zachodzące w sztuce, kulturze i komunikacji społecznej.

Istotne miejsce w programie zajęły zagadnienia dotyczące dzieci i młodzieży – w tym sharentingu, wpływu mediów społecznościowych, wczesnej ekspozycji na technologie cyfrowe, edukacji medialnej oraz roli nauczyciela w rzeczywistości coraz silniej współtworzonej przez narzędzia SI.

Dyskusje towarzyszące wystąpieniom pokazały, że refleksja nad sztuczną inteligencją coraz częściej wykracza poza pytanie o możliwości samej technologii. Jednym z najważniejszych wątków konferencji stało się pytanie o granice delegowania systemom SI zadań poznawczych, decyzyjnych i emocjonalnych.

W debatach dotyczących pamięci, uwagi, kreatywności i tzw. cognitive offloadingu zwracano uwagę na to, że wyzwaniem nie jest samo korzystanie ze sztucznej inteligencji, lecz sposób, w jaki człowiek przekazuje technologii część odpowiedzialności za proces myślenia. Podkreślano znaczenie aktywnej postawy użytkownika – weryfikowania informacji, porównywania źródeł, krytycznej refleksji oraz zachowania zdolności do formułowania i uzasadniania własnych sądów.

Ważnym obszarem dyskusji była algorytmiczna organizacja codziennego doświadczenia. Media społecznościowe, personalizacja treści, bańki informacyjne, deepfake’i i kultura nieustannej widzialności pokazują, że współczesne technologie nie tylko dostarczają informacji, ale również selekcjonują bodźce, wpływają na emocje i kształtują sposób kierowania uwagą. W tym kontekście zwracano uwagę na potrzebę ochrony przestrzeni pozwalającej na refleksję, samodzielne myślenie i funkcjonowanie bez ciągłego wsparcia algorytmów.

Wśród wniosków wynikających z trzydniowych obrad szczególnie wyraźnie zaznaczyła się potrzeba traktowania SI jako narzędzia wspierającego człowieka, a nie zastępującego jego samodzielne myślenie i odpowiedzialność.

Zwracano uwagę na konieczność ochrony dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym, rozwijania edukacji medialnej i kompetencji SI, odpowiedzialnego wykorzystywania chatbotów i innych systemów SI w obszarze zdrowia psychicznego oraz dalszego rozwijania regulacji prawnych odpowiadających na konsekwencje nowych technologii.

Międzynarodowy charakter konferencji pozwolił spojrzeć na rozwój SI z perspektywy różnych krajów i środowisk akademickich. Wskazywano, że odpowiedzialna transformacja technologiczna wymaga współpracy ponad granicami oraz uwzględnienia nierówności w dostępie do technologii i kompetencji cyfrowych.

VIII Konferencja Czerwcowa kontynuowała ideę cyklicznych spotkań naukowych PUNO, których istotą jest tworzenie przestrzeni do prezentacji badań, interdyscyplinarnej wymiany doświadczeń oraz nawiązywania współpracy pomiędzy badaczami reprezentującymi różne dziedziny i ośrodki akademickie. 

Pełny program konferencji oraz księga abstraktów są dostępne na stronie https://puno.ac.uk/konferencje/viii-konferencja-czerwcowa/

W promocję wydarzenia włączyły się Polonijna Jedynka, Wyspa TV, Londynek.net oraz TVP Polonia.

Wyspa TV – publikacja w języku polskim i angielskim.

Londynek.net – informacja o wydarzeniu w kalendarium portalu.

TVP Polonia – publikacja w ramach patronatu medialnego oraz materiał wideo w mediach społecznościowych.

Polonijna Jedynka – publikacja internetowa oraz emisje materiałów promocyjnych na antenie radiowej.

PUNO – Polski Uniwersytet na Obczyźnie, Londyn, 2026